शब्दांकन : राजीक शेख, कार्यकारी संपादक
पत्रकारिता ही केवळ बातम्या देण्याचे माध्यम नसून समाजातील सत्याला वाचा फोडण्याचे आणि अन्यायाविरुद्ध लढण्याचे प्रभावी शस्त्र आहे. या शस्त्राचा जनहितासाठी सातत्याने वापर करणारे, गोरगरीब, शेतकरी, कष्टकरी आणि आदिवासी समाजाचा आवाज बनलेले व्यक्तिमत्त्व म्हणजे साप्ताहिक पवित्र देवभूमीचे मुख्य संपादक साजिद खान.
साजिद खान यांचा जन्म वाई बाजार येथे एका सामान्य कुटुंबात झाला. अतिशय हलाखीच्या परिस्थितीत त्यांचे बालपण गेले. आर्थिक अडचणी, कौटुंबिक जबाबदाऱ्या आणि संघर्षमय परिस्थिती यांचा सामना करत त्यांनी आपले शिक्षण सुरू ठेवले. अनेक संकटांवर मात करत त्यांनी बारावीपर्यंतचे शिक्षण पूर्ण केले. परिस्थिती प्रतिकूल असली तरी त्यांच्या मनातील जिद्द आणि समाजासाठी काहीतरी करण्याची इच्छा कधीच कमी झाली नाही.
बारावीमध्ये शिक्षण घेत असतानाच त्यांनी पत्रकारितेच्या क्षेत्रात पहिले पाऊल ठेवले. गावपातळीवरील एका छोट्याशा वार्ताहरापासून सुरू झालेला त्यांचा प्रवास आज जवळपास १८ ते १९ वर्षांच्या यशस्वी पत्रकारितेच्या कारकीर्दीपर्यंत येऊन पोहोचला आहे. या काळात त्यांनी अनेक चढ-उतार पाहिले, परंतु सत्य आणि जनहिताचा मार्ग कधीही सोडला नाही.
पत्रकारितेच्या सुरुवातीच्या काळात त्यांच्याकडे ना मोठी साधने होती, ना कोणाचा राजकीय आधार. मात्र त्यांच्या हातात होती ती निर्भीड आणि जनहिताची लेखणी. समाजातील गोरगरीब, कष्टकरी, शेतकरी, आदिवासी आणि वंचित घटकांच्या प्रश्नांना त्यांनी सातत्याने आपल्या लिखाणातून न्याय देण्याचा प्रयत्न केला. त्यांच्या लेखणीतून अनेक दुर्लक्षित प्रश्न प्रशासन आणि शासनाच्या दारापर्यंत पोहोचले.
साजिद खान यांच्या पत्रकारितेचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे निर्भीडपणा आणि तडजोड न करणारी भूमिका. त्यांनी कधीही लाचारीची पत्रकारिता केली नाही. कोणत्याही दबावाला, प्रलोभनाला किंवा राजकीय हस्तक्षेपाला बळी न पडता त्यांनी सत्याची बाजू मांडली. त्यामुळेच त्यांच्या पत्रकारितेवर सर्वसामान्य जनतेचा विश्वास निर्माण झाला.
विशेषतः आदिवासी समाजावर होणारे अन्याय, शेतकऱ्यांचे प्रश्न, ग्रामीण भागातील समस्या आणि प्रशासनातील त्रुटी यावर त्यांनी प्रखरपणे लेखन केले. त्यांच्या अनेक वृत्तांकनांची आणि लेखांची दखल राज्यस्तरावर तसेच राष्ट्रीय स्तरावर घेण्यात आली. काही प्रकरणांमध्ये त्यांच्या लेखणीने इतका प्रभाव निर्माण केला की दिल्ली येथील आदिवासी जनजाती आयोगालाही त्याची दखल घ्यावी लागली. ग्रामीण भागातून केलेल्या पत्रकारितेने राष्ट्रीय स्तरावरील संस्थांचे लक्ष वेधून घेणे ही त्यांची मोठी उपलब्धी मानली जाते.
पत्रकारिता ही समाजसेवेचे माध्यम आहे, या विश्वासातून त्यांनी स्वतःचे “साप्ताहिक पवित्र देवभूमी” हे वृत्तपत्र सुरू केले. एका छोट्याशा बातमीदारापासून स्वतःच्या वृत्तपत्राचे मुख्य संपादक होण्यापर्यंतचा त्यांचा प्रवास अनेक तरुणांसाठी प्रेरणादायी आहे. आज पवित्र देवभूमी हे वृत्तपत्र नागरिकांच्या प्रश्नांना न्याय देणारे, ग्रामीण भागाचा आवाज बनणारे आणि लोकहिताला प्राधान्य देणारे माध्यम म्हणून ओळखले जाते.
साजिद खान यांनी केवळ पत्रकारिता केली नाही, तर अनेक तरुण पत्रकार घडवले. पत्रकारितेतील नैतिकता, जनतेप्रती असलेली बांधिलकी आणि सत्यासाठी लढण्याची प्रेरणा त्यांनी अनेकांना दिली. त्यामुळे अनेकांच्या जीवनात ते केवळ संपादक नसून मार्गदर्शक, शिक्षक आणि आधारवड ठरले आहेत.
आज त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त त्यांच्या संघर्षमय आणि प्रेरणादायी प्रवासाकडे पाहिले असता एक गोष्ट स्पष्टपणे जाणवते पत्रकारिता ही त्यांच्यासाठी व्यवसाय नसून समाजसेवेचे व्रत आहे. वाई बाजारच्या मातीत जन्मलेला हा साधा माणूस आज आपल्या लेखणीच्या बळावर हजारो लोकांचा विश्वास संपादन करून समाजात एक वेगळी ओळख निर्माण करण्यात यशस्वी झाला आहे.
त्यांची लेखणी अशीच अन्यायाविरुद्ध लढत राहो, शेतकरी, कष्टकरी आणि आदिवासी समाजाचा आवाज बनत राहो, तसेच पत्रकारितेच्या माध्यमातून समाजसेवेचा दीप सतत प्रज्वलित ठेवो, हीच त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त सदिच्छा.
साजिद भाऊंना वाढदिवसाच्या मनःपूर्वक शुभेच्छा!
संघर्षाने घडवलेले व्यक्तिमत्त्व, सत्यासाठी झटणारी लेखणी आणि जनसामान्यांसाठी समर्पित आयुष्य हेच साजिद खान यांचे खरे परिचयपत्र आहे.